ΗΠΑ: Οι απρόβλεπτες συνέπειες της απόφασης Τραμπ για τις εξαγωγές ντίζελ

• 2026-09-29
• Κόσμος
• Σύνταξη

Η πρόταση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να απαγορευτούν οι εξαγωγές ντίζελ από τις ΗΠΑ, με στόχο τη συγκράτηση των εγχώριων τιμών καυσίμων, βρίσκεται στο επίκεντρο ενός έντονου προβληματισμού τόσο εντός της αμερικανικής κυβέρνησης όσο και διεθνώς. Το μέτρο, που εξετάζεται ακόμη και σε προσωρινή μορφή 90 ημερών, δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί ως προς τις νομικές και λειτουργικές του λεπτομέρειες, ενώ οι επιπτώσεις του ενδέχεται να είναι ευρύτερες από ό,τι αρχικά υπολογιζόταν. Η συζήτηση λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ έχουν εκτιναχθεί, φτάνοντας κατά μέσο όρο τα 6,50 δολάρια το γαλόνι, επίπεδα ρεκόρ, γεγονός που εντείνει την ανησυχία των καταναλωτών για το κόστος διαβίωσης.

Οι λόγοι της αύξησης

Η απότομη άνοδος των τιμών του ντίζελ αποδίδεται σε διαταραχές στον εφοδιασμό από τη Μέση Ανατολή, μέσω των Στενών του Ορμούζ, αλλά και στις δυσκολίες που προκαλούν στην παγκόσμια αγορά οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, ακόμη και σε περιοχές μακριά από τη γραμμή του μετώπου. Οι εξελίξεις αυτές έχουν συμπιέσει την προσφορά, με τις τιμές λιανικής να φτάνουν σε επίπεδα-ρεκόρ την περασμένη εβδομάδα. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το δίκτυο ABC7 News, οι ΗΠΑ κατανάλωσαν φέτος 4,1 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ την ημέρα, ενώ εξήγαγαν 1,5 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα.

Το «μπούμερανγκ» της απαγόρευσης

Παρά την ελκυστικότητα της ιδέας για άμεση ανακούφιση των καταναλωτών, αναλυτές προειδοποιούν ότι ο περιορισμός των εξαγωγών ενδέχεται να μην αποφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα. Η δομή του συστήματος διύλισης των ΗΠΑ σημαίνει ότι η μείωση των εξαγωγών δεν θα διοχετεύσει αυτόματα επιπλέον βαρέλια στην εγχώρια αγορά. Τα διυλιστήρια της Ακτής του Κόλπου του Μεξικού παράγουν σχεδόν 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (mb/d) ντίζελ, αλλά καταναλώνουν τοπικά μόνο περίπου 0,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Περίπου 1,1 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα της πλεονάζουσας παραγωγής εξάγονται, καθώς οι εγχώριες υποδομές και η περιφερειακή ζήτηση δεν μπορούν να την απορροφήσουν άμεσα.

Σύμφωνα με ανάλυση της Societe Generale, τα διυλιστήρια θα προσπαθήσουν αρχικά να εξισορροπήσουν την παραγωγή αντί να συνεχίσουν να παράγουν ντίζελ για το οποίο δεν υπάρχει ζήτηση. Θα μπορούσαν να ανακατευθύνουν περίπου 200 χιλιάδες βαρέλια την ημέρα το καθένα προς τη βενζίνη και τα καύσιμα αεροσκαφών, αυξάνοντας παράλληλα τις αποστολές προς άλλες περιοχές των ΗΠΑ. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να μειώσουν το πλεόνασμα ντίζελ στην Ακτή του Κόλπου σε περίπου 0,4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, χωρίς όμως να το εξαλείψουν πλήρως.

Πιέσεις από αγροτικές πολιτείες

Αρκετοί νομοθέτες από αγροτικές πολιτείες έχουν παροτρύνει τον Τραμπ να περιορίσει τις εξαγωγές αμερικανικού ντίζελ κατά την κορύφωση της φθινοπωρινής περιόδου συγκομιδής. Το ντίζελ είναι αναγκαίο για τα αγροτικά μηχανήματα, τις εμπορικές αμαξοστοιχίες και τα φορτηγά διανομής, τη στιγμή που οι τιμές λιανικής πώλησης έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ. Ο Αμερικανός πρόεδρος, αναγνωρίζοντας τον κρίσιμο ρόλο των υποδομών, ζήτησε από τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να σταματήσει τις επιθέσεις στα διυλιστήρια της Ρωσίας. «Του είπα: “Πρέπει να το πάρεις πιο χαλαρά με τα διυλιστήρια. Υπάρχουν άλλα πράγματα που μπορείς να κάνεις”», φέρεται να δήλωσε ο Τραμπ, σύμφωνα με το Clash Report.

Ο κίνδυνος για την Ευρώπη

Τα σχέδια Τραμπ για περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ δημιουργούν ήδη πονοκέφαλο στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και ειδικά στις Βρυξέλλες, όπου στην έδρα της Κομισιόν έχουν παραδεχτεί την εξάρτηση των «27» από το αμερικανικό ντίζελ: σχεδόν το ήμισυ του ντίζελ που καταναλώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχεται από την Αμερική. Μια ενδεχόμενη απαγόρευση εξαγωγών θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές ελλείψεις και αναταράξεις στις ευρωπαϊκές αγορές, επηρεάζοντας άμεσα τις τιμές και την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής. Για την Ελλάδα, η οποία εισάγει σημαντικές ποσότητες διυλισμένων καυσίμων, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μεταφραστεί σε πρόσθετες πιέσεις στο κόστος μεταφορών και στον πληθωρισμό, αν και η χώρα διαθέτει δικά της διυλιστήρια που καλύπτουν μέρος της εγχώριας ζήτησης.

Εναλλακτικές λύσεις στο τραπέζι

Την ίδια στιγμή, ανώτατα στελέχη πετρελαϊκών εταιρειών προτείνουν την αναστολή του ομοσπονδιακού ειδικού φόρου κατανάλωσης στο ντίζελ, υποστηρίζοντας ότι αυτό θα μείωνε τις τιμές χωρίς τα μειονεκτήματα μιας απαγόρευσης εξαγωγών. Η πρόταση αυτή έχει προκαλέσει εσωτερικές συζητήσεις σχετικά με τον τρόπο κατάργησης του φόρου, δεδομένου ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων βρίσκεται σε προεκλογική διακοπή εργασιών. Ο αρμόδιος υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που εκφράζουν επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα της απαγόρευσης, ενώ το πολιτικό κλίμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου παραμένει τεταμένο, με τις δημοσκοπήσεις να καταγράφουν τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων για την οικονομία και την εξωτερική πολιτική.

Η εξέλιξη της κατάστασης αναμένεται να κριθεί τις επόμενες εβδομάδες, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για άμεση ανακούφιση των καταναλωτών και στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Για την Ευρώπη, και κατ’ επέκταση για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι διπλό: αφενός η διασφάλιση του εφοδιασμού και αφετέρου η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών σε ένα περιβάλλον αυξημένης ενεργειακής αβεβαιότητας.