Η αλήθεια πίσω από τη μεγαλύτερη πετρελαϊκή συμφωνία του Τραμπ με τη Βενεζουέλα

• 2026-09-29
• Ειδήσεις
• Σύνταξη

Η συμφωνία για το πετρέλαιο που επιτεύχθηκε μετά την κρατική απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ είναι σχεδόν σίγουρα καταδικασμένη σε κατάρρευση, εξαιτίας ευρείας σειράς νομικών και υλικοτεχνικών ζητημάτων, σύμφωνα με έρευνα της Guardian. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εποφθαλμιά εδώ και καιρό τις πετρελαϊκές πηγές άλλων κρατών, χαρακτήρισε τη συμφωνία με τη Βενεζουέλα ως «τη μεγαλύτερη πετρελαϊκή συμφωνία στην παγκόσμια ιστορία». Ωστόσο, σχεδόν όλα όσα έχουν δηλώσει ο Τραμπ και το υπουργικό του συμβούλιο για τη συμφωνία είναι ψευδή και παραπλανητικά, σύμφωνα με ειδικούς και αξιωματούχους που μίλησαν στον Guardian.

Το χρονικό της συμφωνίας

Ο Τραμπ αναφέρθηκε για πρώτη φορά δημόσια στο πετρέλαιο το 1987, όταν δήλωσε στο ABC ότι οι ιρανικές επιθέσεις σε αμερικανικά πλοία κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν – Ιράκ απαιτούσαν μια ακραία απάντηση. «Γιατί δεν θα μπορούσαμε να μπούμε και να καταλάβουμε μέρος του πετρελαίου τους, το οποίο βρίσκεται κατά μήκος της θάλασσας;» είχε αναφέρει. Τα επόμενα χρόνια, επανήλθε συχνά στην ιδέα ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να αρπάζουν πετρέλαιο από άλλες χώρες μετά από στρατιωτική σύγκρουση, από τη Λιβύη μέχρι το Ιράκ.

Νωρίτερα φέτος, ο Τραμπ είχε επιτέλους την ευκαιρία να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιό του, υπό την απειλή όπλου. Οι αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στη Βενεζουέλα τον Ιανουάριο και απήγαγαν τον Μαδούρο, ο οποίος μεταφέρθηκε γρήγορα σε ομοσπονδιακό κρατητήριο στις ΗΠΑ και αντικαταστάθηκε από την υπάκουη Ντέλσι Ροντρίγκεζ. Ο Τραμπ δήλωσε στην εφημερίδα Atlantic τις ημέρες που ακολούθησαν την επιδρομή: «Αν [η Ροντρίγκεζ] δεν κάνει αυτό που είναι σωστό, θα πληρώσει ένα πολύ μεγάλο τίμημα, πιθανώς μεγαλύτερο από τον Μαδούρο».

Στη συνέχεια, τον Αύγουστο, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι το γραφείο στρατηγικού κεφαλαίου (OSC) στο Πεντάγωνο θα κατείχε το ένα τρίτο της δεύτερης μεγαλύτερης ιδιωτικής εταιρείας πετρελαίου της Βενεζουέλας, της North American Blue Energy Partners (Nabep). Ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία σημαίνει ότι σύντομα θα αναπληρώσει το στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου των ΗΠΑ, το οποίο μειώθηκε σε μακροχρόνιο χαμηλό μετά την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράν.

Νομικά και πρακτικά εμπόδια

Η νομοθεσία της Βενεζουέλας για το πετρέλαιο δεν επιτρέπει 100ετείς συμφωνίες ή οτιδήποτε μεγαλύτερο των 25 ετών. Το OSC δεν έχει εξουσιοδότηση από την αμερικανική νομοθεσία, λένε οι ειδικοί, να κατέχει μετοχές σε εταιρείες. Επιπλέον, η συμφωνία όπως έχει διαρθρωθεί δεν θα φέρει νέα κεφάλαια στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας. Και σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς του Τραμπ, το πετρέλαιο της Βενεζουέλας δεν θα βοηθήσει στην αναπλήρωση των στρατηγικών αποθεμάτων των ΗΠΑ στο εγγύς μέλλον.

Υπάρχει επίσης μια περίεργη φιγούρα στο επίκεντρο της συμφωνίας: ο Αλεχάντρο Μπετανκούρ Λόπες, ο φιλικός στις ΗΠΑ Βενεζουελάνος, που γίνεται συνεργάτης της Ουάσινγκτον ως ιδιοκτήτης της Nabep. Ο 46χρονος Μπετανκούρ σπούδασε στη Μασαχουσέτη και έχει σπίτια στην Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νέα Υόρκη. Έχει ιστορικό στον ενεργειακό και πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας, κατέχει μια εταιρεία γυαλιών ηλίου και κάποτε είχε τον πρώην δήμαρχο της Νέας Υόρκης, Ρούντι Τζουλιάνι, ως δικηγόρο του. Ο Μπετανκούρ, ο οποίος έχει εμπλακεί σε πολλαπλές διεθνείς έρευνες για διαφθορά στη Βενεζουέλα, ενεπλάκη στη συμφωνία από έναν ιδιωτικό συνεργάτη του Μάρκο Ρούμπιο, σύμφωνα με τρία άτομα που τον γνωρίζουν. Ο Μπετανκούρ δεν έχει κατηγορηθεί ποτέ ούτε έχει καταδικαστεί για κανένα έγκλημα. Ο Guardian έμαθε ότι αξιωματούχοι της κυβέρνησης της Βενεζουέλας είχαν προσλάβει ερευνητές και χάκερ για να ερευνήσουν την πηγή των χρημάτων του Μπετανκούρ.

Αμφιβολίες και αντιδράσεις

Οι ειδικοί είναι τελικά επιφυλακτικοί ως προς το αν η συμφωνία πετρελαίου μπορεί να αντέξει. «Η συμφωνία είναι σαν το μεγάλο όμορφο τείχος που θα πληρώσει το Μεξικό», δήλωσε ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης Τζον Φίλι. Λιγότερο από ένα μήνα μετά την αμερικανική επιδρομή του Ιανουαρίου που ανέτρεψε τον Μαδούρο, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Exxon, Ντάρεν Γουντς, δήλωσε ότι η χώρα ήταν «μη επενδύσιμη» λόγω των «νομικών και εμπορικών δομών και πλαισίων που ισχύουν σήμερα».

Δύο άτομα που γνωρίζουν τη διαδικασία δήλωσαν ότι ο Τραμπ άρχισε να αναζητά έναν τρόπο να βεβαιωθεί ότι οι ΗΠΑ είχαν «εμπλοκή στο παιχνίδι», δηλαδή την οικονομική ιδιοκτησία που θα καθησύχαζε τους επενδυτές. Η πιθανή απάντηση μπορεί να είναι το αμερικανικό μερίδιο στην εταιρεία του Μπετανκούρ, North American Blue Energy Partners. Αν και ο Λευκός Οίκος και το υπουργείο Άμυνας λένε ότι κατέχει το 35% της ιδιοκτησίας, το Πεντάγωνο δήλωσε στους νομοθέτες της επιτροπής ενόπλων δυνάμεων του Κογκρέσου σε γραπτή ενημέρωση που είδε ο Guardian ότι έχει «εντάλματα» για την Nabep: δικαιώματα αγοράς μετοχών, αντί των ίδιων των μετοχών. Το υπουργείο Εξωτερικών, λέει η κυβέρνηση, θα έχει επίσης το δικαίωμα να αγοράσει το 20% όλων των αντλιών πετρελαίου Nabep, στο κόστος.

«Τα Υπουργεία Εξωτερικών και Πολέμου διαπραγματεύτηκαν μια ιστορική ευκαιρία να εξασφαλίσουν τον πλειοψηφικό έλεγχο των ΗΠΑ σε περισσότερα από 65 δισεκατομμύρια βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου στη Βενεζουέλα με μηδενικό κόστος για τους φορολογούμενους», δήλωσε εκπρόσωπος του Πενταγώνου. Δεν είναι σαφές πώς θα αγοράσουν οι ΗΠΑ αργό πετρέλαιο ή ποια θα είναι η διαδικασία. Το υπουργείο Εξωτερικών, από την πλευρά του, επιμένει: «Πρόκειται για μια ιδιωτική συμφωνία με μια ιδιωτική εταιρεία. Δεν είναι μια συμφωνία με την προσωρινή κυβέρνηση».

Προοπτικές και επόμενα βήματα

Η συμφωνία αυτή έρχεται σε μια περίοδο που οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας παραμένουν ευμετάβλητες, με τις τιμές του πετρελαίου να επηρεάζονται από γεωπολιτικές εντάσεις και την ενεργειακή μετάβαση. Για τους Έλληνες καταναλωτές και τις επιχειρήσεις, μια ενδεχόμενη αποτυχία της συμφωνίας θα μπορούσε να διατηρήσει την αστάθεια στις διεθνείς τιμές, επηρεάζοντας έμμεσα το κόστος ενέργειας και μεταφορών. Η Ελλάδα, ως εισαγωγέας πετρελαίου, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς οποιαδήποτε διατάραξη στην προσφορά από τη Βενεζουέλα θα μπορούσε να ανακατευθύνει τις ροές και να επηρεάσει τις τιμές στην ευρωπαϊκή αγορά. Παράλληλα, η υπόθεση αναδεικνύει τα νομικά και ηθικά ζητήματα που ανακύπτουν όταν κρατικοί φορείς επιχειρούν να εμπλακούν σε ιδιωτικές συμφωνίες, ένα θέμα που απασχολεί διεθνείς οργανισμούς και ρυθμιστικές αρχές.