Σκληρή αντιπαράθεση στις Βρυξέλλες για ενέργεια και προϋπολογισμό – Αθήνα και Ρώμη στο ε…

• 2026-10-16
• Οικονομία
• Σύνταξη

Η πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες εξελίχθηκε σε πεδίο σφοδρής αντιπαράθεσης για την ενέργεια και τον προϋπολογισμό, με τις συζητήσεις να υπερβαίνουν κατά πολύ το προγραμματισμένο ωράριο και να οδηγούν ακόμη και στην ακύρωση της βραδινής συνέντευξης Τύπου. Το «λουκέτο» στην ενημέρωση αποτύπωσε τις βαθιές διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των κρατών-μελών, με την Ελλάδα και την Ιταλία να ηγούνται του μετώπου που ζητά άμεση δράση για τη συγκράτηση των τιμών στα καύσιμα.

Το αγκάθι του ETS2

Η τρίωρη, σκληρή αντιπαράθεση γύρω από το ETS2—το νέο σύστημα εμπορίας εκπομπών που καλύπτει τα καύσιμα στις οδικές μεταφορές και στα κτίρια—αποτύπωσε πλήρως τον διχασμό. Η Ιταλία και η Πολωνία, με τη στήριξη και της Ελλάδας, ζήτησαν ριζική επανεξέταση του συστήματος και μετάθεση της εφαρμογής του τουλάχιστον έως το 2030. Στον αντίποδα βρέθηκαν οι σκανδιναβικές χώρες και η Ολλανδία, έχοντας τη στήριξη της Γαλλίας και της Γερμανίας. Μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίασης, η διαπραγμάτευση για τη διατύπωση των τελικών συμπερασμάτων συνεχιζόταν σε επίπεδο διπλωματικών αντιπροσωπειών, χωρίς να έχει βρεθεί ακόμη η χρυσή τομή.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη που θωρακίζουν την επάρκειά τους μέσω της πυρηνικής ενέργειας επιμένουν στη δημοσιονομική πειθαρχία. Αντίθετα, η ελληνική και η ιταλική πλευρά εμμένουν σθεναρά στην υιοθέτηση μιας σαφούς διατύπωσης που θα αφήνει ανοιχτό το περιθώριο για άμεση δράση με σκοπό την ουσιαστική μείωση των τιμών στα καύσιμα.

Το «αγκάθι» του προϋπολογισμού

Εξίσου επίπονη αποδείχθηκε η συζήτηση για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της περιόδου 2028–2034. Το χάσμα ανάμεσα στις χώρες που απαιτούν βαθιές περικοπές και σε εκείνες που υπερασπίζονται σθεναρά τα κονδύλια για τη Συνοχή και τη Γεωργία παραμένει αγεφύρωτο. Η εξέλιξη αυτή δυσχεραίνει την προσπάθεια του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να εξασφαλίσει μια αρχική συναίνεση με ορίζοντα την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μέχρι το τέλος του έτους.

Στην ίδια γραμμή πλεύσης κινούνται ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, με τις πληροφορίες να συγκλίνουν πλέον στο ότι μια έκτακτη σύνοδος κορυφής θα συγκληθεί στις Βρυξέλλες την τελευταία εβδομάδα του Νοεμβρίου, με αποκλειστικό αντικείμενο το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.

Διεύρυνση και μεταρρυθμίσεις

Κατά τη διάρκεια του δείπνου, η προσοχή των ηγετών μετατοπίστηκε στην προοπτική μιας διευρυμένης Ένωσης και στις αναγκαίες εσωτερικές μεταρρυθμίσεις που θα διασφαλίσουν τη λειτουργία της. Στο επίκεντρο βρέθηκε το Μαυροβούνιο, ως η χώρα που έχει σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο στην ενταξιακή της πορεία. Από την πλευρά της, η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, Κάγια Κάλας, προειδοποίησε ότι οι διμερείς διαφορές δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να εκτροχιάσουν τη διαδικασία της διεύρυνσης. Η συζήτηση επεκτάθηκε, επίσης, στις θεσμικές εγγυήσεις για τα νέα μέλη και στον τρόπο λήψης αποφάσεων σε μια διευρυμένη ευρωπαϊκή οικογένεια.

Οι εργασίες της συνόδου συνεχίζονται σήμερα, Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, με την ατζέντα να περιλαμβάνει το μέτωπο της Ουκρανίας, την ασφάλεια και το μεταναστευτικό. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκεται ήδη στις Βρυξέλλες για έναν κύκλο διμερών επαφών, προτού συμμετάσχει επίσημα στις εργασίες των Ευρωπαίων ηγετών.

Πιέσεις Μακρόν για συμφωνία

Εντωμεταξύ, ο Εμανουέλ Μακρόν ζητά να καταλήξουν σε συμφωνία για τον επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ μέχρι το τέλος του έτους με την προειδοποίηση ότι από το νέο έτος και μετά η επίτευξη συμφωνίας θα καταστεί, πολιτικώς, εξαιρετικά δύσκολη. Οι δηλώσεις Μακρόν αυξάνουν την πίεση προς τα κράτη-μέλη της ΕΕ να γεφυρώσουν τις σημαντικές διαφορές μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Κατά τη διάρκεια της κεκλεισμένων των θυρών συζήτησης, το βράδυ της Πέμπτης, ο Μακρόν δήλωσε ότι δεν θα διαθέτει την απαραίτητη πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία όσο θα πλησιάζουν οι γαλλικές προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027, όπως σημειώνουν τέσσερις διπλωμάτες στο Politico. Ο Μακρόν «είπε ότι, από τον Ιανουάριο και μετά, δεν θα υπάρχει κανένα πολιτικό περιθώριο» για την ολοκλήρωση μιας συμφωνίας, ανέφερε ένας από τους διπλωμάτες.

Η έκβαση των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό και το ενεργειακό πλαίσιο θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό τις οικονομικές ισορροπίες στην Ευρώπη τα επόμενα χρόνια. Για την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των χωρών που πιέζουν για μέτρα ανακούφισης από το υψηλό ενεργειακό κόστος, η έκβαση της συνόδου αναμένεται να έχει άμεσο αντίκτυπο στις τιμές των καυσίμων και στο διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο για επενδύσεις. Η έκτακτη σύνοδος του Νοεμβρίου αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο κρίσιμο ορόσημο, με τις προσδοκίες να παραμένουν χαμηλές για ταχεία σύγκλιση.