ΕΕ: Αναθεωρεί τη λίστα φορολογικών παραδείσων – Εκτός Παναμάς και Βιετνάμ

• 2026-10-13
• Ειδήσεις
• Σύνταξη

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι αφαίρεσε τον Παναμά και το Βιετνάμ από τον κατάλογο των φορολογικών παραδείσων, λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο που σημείωσαν οι δύο χώρες ως προς τη διαφάνεια. Την ίδια στιγμή, οι Βρυξέλλες διατήρησαν στη λίστα τη Ρωσία και διάφορες υπερπόντιες κτήσεις των ΗΠΑ και της Βρετανίας, ενώ συνεχίζουν να μην αξιολογούν ανάλογες πρακτικές εντός της ΕΕ.

Παναμάς και Βιετνάμ εκτός λίστας

Ο Παναμάς βρισκόταν στη μαύρη λίστα της ΕΕ από το 2020 και το Βιετνάμ από τον Φεβρουάριο του 2026. Η απόφαση ελήφθη στο πλαίσιο της τακτικής εξαμηνιαίας αναθεώρησης του καταλόγου μη συνεργάσιμων φορολογικών δικαιοδοσιών. Σε ανακοίνωσή τους μετά τη συνάντηση στο Λουξεμβούργο, οι υπουργοί Οικονομικών των 27 κρατών-μελών σημείωσαν ότι «η παρούσα ενημέρωση του καταλόγου των φορολογικών παραδείσων αποτυπώνει μια θετική τάση της διεθνούς κοινότητας σε ό,τι αφορά τη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης». Η ΕΕ καταρτίζει τη λίστα από τον Δεκέμβριο του 2017, με στόχο την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής πολυεθνικών και ιδιωτών, καθώς και του ξεπλύματος χρήματος, μετά τις αποκαλύψεις των Panama Papers και LuxLeaks.

Οι χώρες που παραμένουν στη μαύρη λίστα

Μετά τη διαγραφή του Παναμά και του Βιετνάμ, στη λίστα των φορολογικών παραδείσων της ΕΕ παραμένουν οκτώ χώρες ή αυτόνομες εδαφικές κτήσεις. Πρόκειται για την Αμερικανική Σαμόα, το Γκουάμ, την Ανγκουίλα, το Παλάου, τα Νησιά Τερκς και Κάικος, τις Αμερικανικές Παρθένες Νήσους, το Βανουάτου και τη Ρωσία. Σύμφωνα με τους υπουργούς Οικονομικών της ΕΕ, οι χώρες ή τα εδάφη αυτά «δεν συμμορφώνονται με τα συμφωνημένα διεθνή φορολογικά πρότυπα ή δεν εκπληρώνουν τις δεσμεύσεις τους για χρηστή φορολογική διακυβέρνηση εντός καθορισμένου χρονικού πλαισίου». Οι Βρυξέλλες συχνά επιβάλλουν κυρώσεις σε όσους βρίσκονται στη μαύρη λίστα, όπως πάγωμα ευρωπαϊκών κεφαλαίων και περιορισμούς συναλλαγών.

Ενστάσεις για τα κριτήρια και τις εξαιρέσεις

Οι εξαμηνιαίες ανακοινώσεις της ΕΕ προκαλούν σταθερά αντιδράσεις από πολιτικές και κοινωνικές οργανώσεις, οι οποίες επισημαίνουν ότι τα κράτη-μέλη της Ένωσης εξαιρούνται συστηματικά από τις αξιολογήσεις. Κριτική ασκείται επίσης για την επιείκεια των κυρώσεων προς τρίτες χώρες. Η Μη Κυβερνητική Οργάνωση Oxfam, που μάχεται κατά της φτώχειας, είναι μεταξύ των πάγιων επικριτών της λίστας. Ευρωβουλευτές από όλες τις πολιτικές ομάδες, όπως ο συντηρητικός γερμανός ευρωβουλευτής Μάρκους Φέρμπερ (ΕΛΚ/Χριστιανοκοινωνική Ένωση Βαυαρίας), εκφράζουν ενστάσεις για τα «ακατάλληλα» κριτήρια της Επιτροπής. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε το γεγονός ότι η συνάντηση των υπουργών Οικονομικών πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο, χώρα που έχει βρεθεί στο στόχαστρο για τις φορολογικές πρακτικές της.

Το «στραβά μάτια» της ΕΕ

Η γαλλική εφημερίδα «Le Figaro» σημειώνει ότι κράτη-μέλη της ΕΕ αποκλείονται από τη λίστα παρότι οι νομοθεσίες τους προβλέπουν ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση επιχειρήσεων και ιδιωτών, αναφέροντας ως παραδείγματα την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, τη Μάλτα και την Ολλανδία. Πρόσφατη έρευνα του ανεξάρτητου Γαλλικού Ινστιτούτου Οικονομίας (IFE) προσθέτει στην ίδια κατηγορία την Κύπρο και το Βέλγιο, έδρα της ΕΕ. Η Ένωση απαντά ότι δεν συμπεριλαμβάνει κράτη-μέλη επειδή «εκεί ήδη εφαρμόζονται από τις εθνικές κυβερνήσεις μέτρα που αντισταθμίζουν τα προβλήματα που ανακύπτουν από μια υπερβολικά χαλαρή φορολόγηση». Έτσι, η ευρωπαϊκή λίστα επικεντρώνεται μόνο σε «εξωτερικές απειλές» φοροδιαφυγής και ξεπλύματος χρήματος από τρίτες χώρες. Ωστόσο, το IFE παρατηρεί ότι αποφεύγεται η συμπερίληψη της Ελβετίας, ενώ από τις λίστες απουσιάζει και η αμερικανική πολιτεία του Ντελαγουέρ, που κατά διάφορες μελέτες έχει αναδειχθεί σε κορυφαίο φορολογικό παράδεισο.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Η αναθεώρηση της λίστας φορολογικών παραδείσων της ΕΕ έχει άμεσο αντίκτυπο και για την Ελλάδα, καθώς επηρεάζει τις συναλλαγές ελληνικών επιχειρήσεων και επενδυτών με τις χώρες που βρίσκονται ή αφαιρούνται από τον κατάλογο. Οι ελληνικές αρχές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, δεδομένου ότι η χώρα έχει δεσμευτεί για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και του ξεπλύματος χρήματος στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων. Η συμπερίληψη ή η αφαίρεση μιας χώρας από τη μαύρη λίστα μπορεί να επηρεάσει τις ροές κεφαλαίων, τις επενδυτικές αποφάσεις και τις υποχρεώσεις αναφοράς για τους Έλληνες φορολογούμενους. Παράλληλα, οι επικρίσεις για την εσωτερική μεταχείριση κρατών-μελών της ΕΕ ενδέχεται να τροφοδοτήσουν περαιτέρω συζητήσεις στην Ελλάδα για τη διαφάνεια και τη δίκαιη φορολόγηση, ειδικά ενόψει των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία.