Ποιοι είναι οι Χούθι και τι θέλουν: Η πορεία ενός κινήματος που απειλεί την Ερυθρά Θάλασσα

• 2026-09-16
• Κόσμος
• Σύνταξη

Η επικρατούσα εικόνα για τους αντάρτες Χούθι στην Υεμένη τους θέλει να διασχίζουν την έρημο με ημιφορτηγά και βαριά πολυβόλα, να εφορμούν σε παράκτιες περιοχές για να μπλοκάρουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα και να εκτοξεύουν την τιμή των καυσίμων. Ωστόσο, το κίνημα με την επίσημη ονομασία «Ανσάρ Αλλάχ» είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια ένοπλη ομάδα που υπακούει στις εντολές της Τεχεράνης. Πρόκειται για ένα θρησκευτικό και πολιτικό κίνημα με ρίζες στον ζαϊντισμό, ένα παρακλάδι του σιιτικού Ισλάμ, που έχει εξελιχθεί στην ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη της χώρας και απέναντί του βρίσκει κατακερματισμένες κυβερνητικές δυνάμεις, κυρίως σουνιτικές, μέσα σε ένα μωσαϊκό φυλών και αντικρουόμενων συμφερόντων. Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου, εν μέσω διαρκούς επισιτιστικής και υγειονομικής κρίσης και με ένα νέο προσφυγικό κύμα σε εξέλιξη.

Από τα καλάσνικοφ στα drones

Οι Χούθι ενισχύονται μεν από το Ιράν, όμως τις τελευταίες ημέρες έχουν αποκτήσει λάφυρα αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων —τεθωρακισμένα, πυραύλους, κανόνια, πυρομαχικά— τρέποντας σε φυγή τα στρατεύματα της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης και τους ξένους υποστηρικτές τους, όπως είχε συμβεί και σε προηγούμενα στάδια του πολύχρονου εμφυλίου. Επιπλέον, σύμφωνα με δυτικά δημοσιεύματα, οι Χούθι πιθανώς απέκτησαν πρόσφατα, μέσω πρόσβασης σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, τεχνογνωσία για την κατασκευή ακόμα πιο προηγμένων, υψηλής ακρίβειας πυραύλων. Σύμφωνα με δυτικούς αναλυτές, δεν παραλαμβάνουν πλέον ολοκληρωμένα οπλικά συστήματα, αλλά εξαρτήματα τα οποία συναρμολογούν οι ίδιοι, έχοντας λάβει εκπαίδευση από Ιρανούς τεχνικούς. Τα εξαρτήματα και τα άλλα υλικά δεν μεταφέρονται με μεγάλα πλοία που θα μπορούσαν να εντοπιστούν εύκολα, αλλά με ψαροκάικα.

«Εκμεταλλεύονται κάθε ευκαιρία για να ενισχύουν και να δοκιμάζουν τις δυνατότητές τους σε τέτοιο βαθμό ώστε να αποτελούν σήμερα τον πιο θανάσιμο μη κρατικό παράγοντα στη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο Τίμοθι Λάντερικ, πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ στην Υεμένη.

Η ίδρυση και η εξέγερση του 2004

Ιδρυτής του κινήματος ήταν ο θρησκευτικός και πολιτικός ηγέτης των Ζαϊντί στις ορεινές περιοχές της βόρειας Υεμένης, Χουσεϊν αλ Χούθι. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, μετά την ένωση της Βόρειας και της Νότιας Υεμένης, ο αλ Χούθι ίδρυσε κίνημα νεολαίας για τη διάδοση του ζαϊντισμού, αναπτύσσοντας παράλληλα δεσμούς με το Ιράν, ενώ διετέλεσε βουλευτής του αντιπολιτευόμενου Κόμματος της Αλήθειας μεταξύ 1993 και 1997. Καταγγέλλοντας τον πρόεδρο Αλί Αμπντάλα Σάλεχ ως υποχείριο των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας, οι Χούθι εξεγέρθηκαν το 2004. Μετά τον θάνατο του Χουσεϊν αλ Χούθι την ίδια χρονιά σε σύγκρουση με τις κυβερνητικές δυνάμεις, τα ηνία ανέλαβε ο αδελφός του, Αμπντούλ Μαλίκ αλ Χούθι. Στον πόλεμο που διήρκεσε έξι χρόνια, οι Χούθι κατάφεραν να νικήσουν τις κυβερνητικές δυνάμεις και τους Σαουδάραβες συμμάχους τους. Ωστόσο, η κατάπαυση του πυρός του 2010 δεν κράτησε πολύ.

Η Αραβική Άνοιξη και η κατάληψη της Σαανά

Την επόμενη χρονιά, ο άνεμος της Αραβικής Άνοιξης έφτασε και στην Υεμένη, συμπαρασύροντας τον πρόεδρο Σάλεχ. Οι Χούθι συμμετείχαν στην εξέγερση, αλλά βρήκαν την ευκαιρία να καταλάβουν και άλλες περιφέρειες. Καθώς φούντωνε ο εμφύλιος, έφτασαν για πρώτη φορά στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας το 2012, ενώ άρχισαν την πολιορκία της πρωτεύουσας Σαανά, την οποία κατέλαβαν τελικά στις αρχές του 2015. Από τότε μέχρι σήμερα, δίχως να διαθέτουν αεροπορία, άντεξαν σε συνδυασμένες επιθέσεις από τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Εμιράτα (που επισήμως απέσυραν τις δυνάμεις τους πριν από ένα χρόνο). Εκμεταλλεύθηκαν την κατάπαυση του πυρός που συμφωνήθηκε το 2022 για να ανασυνταχθούν και να επανεξοπλιστούν, φτιάχνοντας παράλληλα δικές τους υποδομές. Άντεξαν επίσης στους αεροπορικούς βομβαρδισμούς από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, εναντίον του οποίου έχουν εκτοξεύσει πυραύλους και drones στη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, υποστηρίζοντας τους Παλαιστίνιους. Στη συνέχεια έκαναν χωριστή συμφωνία με τους Αμερικανούς για εκεχειρία, διαμορφώνοντας μια πολύ λεπτή ισορροπία στην Ερυθρά Θάλασσα.

Το προηγούμενο με το drone και η σημερινή απειλή

Ένα πρώτο δείγμα των δυνατοτήτων τους έδωσαν οι Χούθι πριν από εννέα ολόκληρα χρόνια, όταν εξαπέλυσαν επίθεση με drone κατά πολεμικού πλοίου στην Ερυθρά Θάλασσα. Ένα μη επανδρωμένο, κατευθυνόμενο σκάφος γεμάτο εκρηκτικά είχε πλήξει τη σαουδαραβική φρεγάτα Al Madinah, στις 30 Ιανουαρίου του 2017, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τουλάχιστον δύο άνθρωποι. Αρχικά υπήρξε η εντύπωση πως επρόκειτο για επίθεση αυτοκτονίας, δηλαδή ότι κάποιος οδήγησε το σκάφος εναντίον του πολεμικού πλοίου, όμως στη συνέχεια διαπιστώθηκε πως δεν υπήρχε χειριστής στο πλοιάριο. Από εκείνη την εποχή, στην αρχή της πρώτης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ, ο τότε διοικητής του αμερικανικού πέμπτου στόλου, αντιναύαρχος Κέβιν Ντόνοβαν, σημείωνε με ανησυχία την ενίσχυση των δυνατοτήτων των Χούθι, οι οποίοι απειλούν τώρα ότι θα πλήξουν κάθε σαουδαραβικό πλοίο που θα επιχειρήσει να περάσει από τα Στενά του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Σήμερα οι Χούθι ελέγχουν όλη την ακτογραμμή της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα καθώς και τα νησιά που δεσπόζουν στα Στενά, ενώ διαβεβαιώνουν ότι στόχος τους είναι μόνο τα σαουδαραβικά πλοία και «όσα συνδέονται» με τη Σαουδική Αραβία.

Η βαριά κληρονομιά της Υεμένης

Ορόσημο στην ιστορία της χώρας αποτελεί η ένωση της Βόρειας και της Νότιας Υεμένης τον Μάιο του 1990, με πρόεδρο τον Αλί Αμπντάλα Σάλεχ, πρώην πρόεδρο των Βορείων. Η Υεμένη είχε την «ατυχία» να ενωθεί μερικούς μήνες πριν από την εισβολή του Σαντάμ Χουσεϊν στο Κουβέιτ, γεγονός που σημάδεψε τις μετέπειτα εξελίξεις. Σήμερα, η χώρα παραμένει βυθισμένη σε μια ανθρωπιστική κρίση, με τους Χούθι να έχουν μετατραπεί σε κεντρικό παράγοντα αποσταθεροποίησης στην περιοχή. Για την Ελλάδα, η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα έχει άμεσο αντίκτυπο στη ναυτιλία και στις τιμές των καυσίμων, καθώς οι επιθέσεις σε πλοία μπορούν να διαταράξουν τις εμπορικές ροές προς την Ευρώπη. Η εξέλιξη των δυνατοτήτων των Χούθι, ιδιαίτερα με την πιθανή απόκτηση τεχνογνωσίας για πυραύλους υψηλής ακρίβειας, εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας και κατ' επέκταση για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας μας.