Υποθαλάσσιος «ψυχρός» πόλεμος: Νέα κούρσα εξοπλισμών στον βυθό των ωκεανών

• 2026-09-20
• Ειδήσεις
• Σύνταξη

Ένας αφανής αλλά δυνητικά εξίσου φονικός ανταγωνισμός βρίσκεται σε εξέλιξη στον βυθό των ωκεανών, με επίκεντρο τα υποβρύχια καλώδια που στηρίζουν την παγκόσμια οικονομία. Κράτη και εταιρείες επενδύουν τεράστια ποσά σε τεχνολογίες υποβρύχιας επιτήρησης και άμυνας, καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες για την ευπάθεια κρίσιμων υποδομών, όπως τα καλώδια τηλεπικοινωνιών και οι αγωγοί ενέργειας. Πρόκειται για μέρος του λεγόμενου «υβριδικού πολέμου», που περιλαμβάνει κυβερνοεπιθέσεις, ενεργειακό σαμποτάζ, παραπληροφόρηση και οικονομική πίεση.

Το μεταβαλλόμενο περιβάλλον απειλών

«Είναι το μεταβαλλόμενο περιβάλλον απειλών που έφερε αυτό το ζήτημα στο προσκήνιο», δήλωσε η Κάτια Μπέγκο, ανώτερη ερευνήτρια στο Chatham House, στο CNBC. Ταυτόχρονα, οι ραγδαίες εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη, τα drones και την αυτόνομη τεχνολογία καθιστούν δυνατές νέες προσεγγίσεις στην υποβρύχια επιτήρηση, πρόσθεσε. Από αυτόνομα υποβρύχια οχήματα έως αισθητήρες που συνδέονται με υποβρύχια καλώδια, οι κυβερνήσεις και οι στρατιωτικές συμμαχίες διερευνούν τρόπους για την καλύτερη παρακολούθηση των υποδομών που στηρίζουν την παγκόσμια οικονομία. «Ολόκληρη η οικονομία μας βασίζεται σε αυτό», δήλωσε η Μπέγκο.

Σαμποτάζ και παραμελημένα τρωτά σημεία

Τον Σεπτέμβριο του 2022, μήνες μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, εκρήξεις προκάλεσαν ρήξεις στους αγωγούς φυσικού αερίου Nord Stream κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι αγωγοί, οι οποίοι είχαν κατασκευαστεί για τη μεταφορά φυσικού αερίου από τη Ρωσία στη Γερμανία, είχαν υποστεί σκόπιμη δολιοφθορά. Το περιστατικό αυτό, σε συνδυασμό με ζημιές σε υποθαλάσσιες υποδομές σε άλλα μέρη του κόσμου, όπως η Αρκτική – όπου λαμβάνει παράλληλα χώρα και ο ανταγωνισμός για την κυριαρχία επί του ορυκτού πλούτου της και των εμπορικών διαδρομών – και η περιοχή κοντά στην Ταϊβάν, έχει στρέψει την προσοχή των κυβερνήσεων σε τρωτά σημεία που είχαν παραμεληθεί κατά τις δεκαετίες που ακολούθησαν τον Ψυχρό Πόλεμο, σύμφωνα με την Μπέγκο. «Αυτό το θέμα έχει παραμεληθεί για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, οπότε υπάρχει πολύς δρόμος να καλυφθεί», είπε.

Περισσότερα από 1,5 εκατομμύρια χιλιόμετρα υποθαλάσσιων καλωδίων επικοινωνιών βρίσκονται σε λειτουργία παγκοσμίως από τις αρχές του 2026, σύμφωνα με την TeleGeography, μια εταιρεία έρευνας τηλεπικοινωνιών που παρακολουθεί τα παγκόσμια υποθαλάσσια καλωδιακά δίκτυα. Παράλληλα με τα καλώδια τηλεπικοινωνιών και τους αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου, ένα ολοένα και μεγαλύτερο δίκτυο υποθαλάσσιων καλωδίων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας συνδέει επίσης τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και τη μεταφέρει από υπεράκτια αιολικά πάρκα προς την ξηρά.

Η άμυνα προσαρμόζεται

Η ευρεία χρήση drones στον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας έχει δείξει πώς τα αυτόνομα συστήματα που λειτουργούν εξ αποστάσεως μπορούν να αλλάξουν τη φύση του πολέμου. Η Μπέγκο χαρακτήρισε το θαλάσσιο περιβάλλον ως «τον επόμενο λογικό τομέα». Οι εταιρείες του τομέα της άμυνας προετοιμάζονται πλέον για αυτή τη μεταβολή. Η ιταλική ναυπηγική εταιρεία Fincantieri ανακοίνωσε τον Ιούλιο τα σχέδιά της να αποκτήσει πλειοψηφικά μερίδια σε τέσσερις εταιρείες, έναντι περίπου 600 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο την επέκταση των δυνατοτήτων της στους τομείς των υποβρύχιων και επιφανειακών drones, των θαλάσσιων τοπογραφικών ερευνών και των υποβρύχιων επικοινωνιών. Η εταιρεία αξιοποιεί την εμπειρία άνω του ενός αιώνα στον τομέα των υποβρυχίων για να μεταβεί από αυτό που ο διευθύνων σύμβουλος Pierroberto Folgiero αποκαλεί τον «συμβατικό υποβρύχιο» κόσμο σε έναν «μη συμβατικό» κόσμο που περιλαμβάνει μικρότερα υποβρύχια, drones και υποβρύχιες τηλεπικοινωνίες. Σε συνέντευξή του στο CNBC τον Ιούλιο, ο Folgiero περιέγραψε τις υποβρύχιες τηλεπικοινωνίες ως «τον πραγματικό καταλύτη αυτού του νέου οικοσυστήματος». Ο Folgiero οραματίζεται τα μελλοντικά επιφανειακά πλοία να λειτουργούν ως «μητρικά σκάφη», συντονίζοντας δίκτυα οχημάτων που θα κινούνται πάνω από τον βυθό και σε όλο το εύρος της υδάτινης στήλης.

Η Fincantieri δεν είναι η μόνη. Μεγάλοι όμιλοι του τομέα της άμυνας, συμπεριλαμβανομένης της γαλλικής Thales, έχουν αναπτύξει δραστηριότητες που καλύπτουν το σόναρ, τον ανθυποβρυχιακό πόλεμο, την ανίχνευση ναρκών και τα αυτόνομα υποβρύχια συστήματα, καθώς τόσο οι μεγάλες όσο και οι μικρές εταιρείες επιδιώκουν να διαδραματίσουν ρόλο στην αναδυόμενη αγορά των δραστηριοτήτων κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού.

Αυτόνομα υποβρύχια οχήματα

Η Euroatlas, εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας με έδρα τη Γερμανία, είναι μια ακόμη εταιρεία που έχει στρέψει το βλέμμα της προς τον δυνητικά κερδοφόρο τομέα της προστασίας του θαλάσσιου βυθού. Έχει αναπτύξει ένα αυτόνομο υποβρύχιο όχημα με την ονομασία GrayShark, το οποίο μπορεί να μεταβεί σε μια καθορισμένη περιοχή και να εκτελέσει μια αποστολή χωρίς συνεχή ανθρώπινο έλεγχο, σύμφωνα με την Verineia Codrean, διευθύντρια στρατηγικής και συνεργασιών της εταιρείας. Έχει σχεδιαστεί ώστε να αποφεύγει εμπόδια και να ακολουθεί προκαθορισμένες οδηγίες όταν συναντά κάτι απροσδόκητο. Κατά την επιθεώρηση ενός αγωγού, για παράδειγμα, θα μπορούσε να εντοπίσει ένα αντικείμενο που μοιάζει με νάρκη, να αναφέρει την ανακάλυψη και να περιμένει έναν χειριστή να αποφασίσει αν πρέπει να διερευνήσει περαιτέρω. Αντί να φυλάσσεται κάθε μίλι καλωδίου με πολεμικά πλοία, η Codrean οραματίζεται ένα μέλλον με στόλους αυτόνομων οχημάτων που θα περ…